Glossary

Key bearing terms – short definitions.

Łożysko toczne: Element maszyny podpierający wał, w którym między pierścieniami toczą się kulki lub wałeczki. Dzięki toczeniu zamiast tarcia ślizgowego ma małe opory ruchu. More on this »
Symbol podstawowy: Część oznaczenia łożyska określająca rodzaj, serię wymiarową i średnicę otworu, np. 6205. Jest wspólna dla wszystkich producentów, więc służy do wyszukiwania zamienników. More on this »
Zamiennik (odpowiednik): Łożysko innej marki o tym samym symbolu podstawowym, wymiarach i wykonaniu (uszczelnienie, luz). Różnice mogą dotyczyć koszyka, nośności i prędkości granicznej. More on this »
Wymiary d × D × B: Główne wymiary łożyska w milimetrach: d – średnica otworu (wewnętrzna), D – średnica zewnętrzna, B – szerokość. W łożyskach stożkowych podaje się też szerokość całkowitą T. More on this »
Luz promieniowy: Możliwy przesuw jednego pierścienia względem drugiego w kierunku promieniowym. Oznaczany grupami C2 (mniejszy), CN (normalny), C3, C4, C5 (większe). More on this »
Uszczelnienie stykowe (2RS): Gumowa uszczelka dociśnięta do pierścienia wewnętrznego. Dobrze chroni przed pyłem i wodą, ale zwiększa opory i obniża prędkość graniczną. More on this »
Blaszka ochronna (2Z, ZZ): Metalowa osłona łożyska bez styku z pierścieniem wewnętrznym. Zatrzymuje większe zanieczyszczenia i smar, ma małe opory, ale słabo chroni przed wodą. More on this »
Koszyk (klatka): Część łożyska utrzymująca elementy toczne w równych odstępach. Bywa ze stali tłoczonej (J), mosiądzu (M, MA) lub poliamidu (TN9, TVP).
Nośność dynamiczna C: Obciążenie w kN, przy którym trwałość nominalna łożyska wynosi milion obrotów. Służy do obliczania trwałości łożyska pracującego pod obciążeniem.
Nośność statyczna C0: Obciążenie w kN, przy którym w najbardziej obciążonym styku powstaje określone odkształcenie trwałe. Ważna dla łożysk stojących, wolnoobrotowych i obciążonych udarowo.
Trwałość nominalna L10: Liczba milionów obrotów, którą osiąga lub przekracza 90% jednakowych łożysk w tych samych warunkach. Wzór podstawowy: L10 = (C/P)^p, gdzie p = 3 dla łożysk kulkowych i 10/3 dla wałeczkowych.
Prędkość graniczna: Największa prędkość obrotowa (obr/min), której nie należy przekraczać ze względów mechanicznych – np. wytrzymałości koszyka lub uszczelek.
Prędkość referencyjna (nominalna): Prędkość obrotowa wyznaczona w warunkach odniesienia z punktu widzenia temperatury pracy. Służy do oceny dopuszczalnej prędkości w rzeczywistych warunkach.
Klasa dokładności (P0, P6, P5, P4): Dokładność wymiarowa i biegu łożyska wg ISO. P0 to klasa normalna (nieoznaczana), P6, P5, P4 i P2 – coraz wyższe, stosowane m.in. we wrzecionach obrabiarek.
Otwór stożkowy (K): Otwór łożyska w kształcie stożka o zbieżności 1:12 (przyrostek K) lub 1:30 (K30). Pozwala osadzić łożysko na tulei wciąganej lub wciskanej i regulować luz.
Tuleja wciągana i wciskana: Tuleje stożkowe do mocowania łożysk z otworem stożkowym na wale gładkim. Tuleja wciągana (np. H) jest dociągana nakrętką, wciskana (np. AH) – wciskana między wał a łożysko.
Rowek i pierścień osadczy (N, NR): Rowek na pierścieniu zewnętrznym (N) z ewentualnym pierścieniem osadczym (NR), który ustala łożysko osiowo w oprawie bez dodatkowych odsadzeń.
Kąt działania: Kąt między linią przenoszenia obciążenia przez elementy toczne a płaszczyzną prostopadłą do osi łożyska. Im większy, tym większe obciążenia osiowe może przenieść łożysko skośne lub stożkowe.
Łożysko wahliwe (samonastawne): Łożysko z kulistą bieżnią pierścienia zewnętrznego, które kompensuje niewspółosiowość wału i oprawy – np. kulkowe wahliwe (12xx) i baryłkowe (222xx).
Zespół łożyskowy (oprawa z łożyskiem): Gotowy do montażu komplet: żeliwna, stalowa lub tworzywowa oprawa z łożyskiem samonastawnym, np. UCP (stojąca), UCF (kołnierzowa kwadratowa), UCFL (kołnierzowa owalna).
Smar spożywczy NSF H1: Smar dopuszczony do przypadkowego kontaktu z żywnością. Stosowany w łożyskach dla przemysłu spożywczego i farmaceutycznego.